print pagina'Een avond goed drinken en de dag daarna geen kater hebben, dat is geluk'

Geluk is een ongrijpbaar iets dat iedereen anders invult. Oscar Kocken, columnist, theatermaker en presentator, gaat in gesprek met de geluksprofessor en hij gaat het nagesprek voeren van Happymess van Compagnie Barbarie. Zij hebben beiden een stevige mening als het aan komt op geluk maar wat denkt Oscar er zelf van?

Het overkoepelende thema van de Vlaamse Invasie is dus geluk. Wat houdt geluk precies in voor jou?

Een avond goed drinken en de dag daarna geen kater hebben, dat is geluk. Tijdens ons onderzoek voor Bejaarden en Begeerte zei een van de oude vrouwtjes: ‘Geluk is een groot uitgevallen vorm van tevredenheid’ Het is een karige interpretatie van het woord, toch?

Ik denk niet dat het een constante staat van zijn is en het is goed dat het niet te lang duurt. Geluk is de ene keer misschien een leuk optreden dat heel goed is gegaan waar ik dan een tijdje naartoe heb gewerkt en de volgende keer een mooie tekst die ik heb geschreven. Je moet er wel voor zorgen dat er de rest van je leven zo van die korte fenomenen bestaan. Steeds maar van die kleine speldenprikjes. Het geluk zit in die kleine dingen.

Kleine dingetjes zoals?

In een restaurant vis krijgen die nog lekkerder is dan verwacht. Voor je wekker wakker worden en het niet erg vinden of gewoon tijd over hebben. Dat allemaal gecombineerd met een comfortabele basis van elementaire dingen zoals dat je een dak boven je hoofd hebt. Werk hebt dat je aanstaat, wat niet iedereen gegeven is, en prettige mensen om je heen hebt. Dat je niet continu doodsbang bent dat het allemaal ineens ophoudt. Misschien is het dat wel, dat je niet vastgehouden wordt door een angst dat het morgen zomaar allemaal afgelopen kan zijn.

In happymess brengen de meiden van Compagnie Barbarie een ode aan het ongeluk. Ze vragen het recht om ongelukkig te zijn.

Dat geloof ik zeker wel. Als je geobsedeerd bent door geluk en denkt dat er daarom geen dalletjes meer mogen zijn dan kan je ernstig in depressie geraken waardoor je nooit gelukkig wordt. Je moet accepteren dat je soms met je gezicht tegen de muur loopt en soms het je de mazzel dat je er net langs afloopt. Heb je de obsessie dat je altijd gelukkig moet zijn dan kom je er des te meer achter hoe vaak je niet slaagt en hoe vaak je totaal in de miserie zit. Je moet kunnen relativeren. Natuurlijk, dat relativeren van ongeluk betekent niet dat het ongeluk niets voorstelt. Het laat zich niet relativeren en dat moet je ook niet kunnen, er is geen gradatie in leed. Je moet wel het ongeluk aangaan.

Hoe bedoel je?

Dit is misschien stom maar ik reed met de fiets en er was een heel zwaar ongeluk gebeurt. Er stond een ambulance, een politiewagen eromheen en overal zag ik zwaailichten. Er lag een brancard, een man lag met z’n hoofd op het stuur, iemand stond tegen de auto staat aangeleund totaal in shock en iemand zat op de achterbank die kennelijk niet zoveel mankeert maar wel helemaal de kluts kwijt is. Dan denk je, dan heb je best een goede reden om een afspraak af te zeggen, als je achter in die auto zit.

Na zoiets slaat die balans van geluk op zo’n andere manier door. Dan kom je erachter wat wel en niet belangrijk is en zeker dat lang niet alles belangrijk is. Dat betekent niet dat ik iedereen aanraad om lekker een ongeluk te krijgen. Ik hoop dat niet iedereen dat nodig heeft om zo’n perspectief te ervaren.

Spreek je uit ervaring?

Ik heb een zwaar ongeluk gehad bij zelzate, België. Ik weet alleen nog dat ik ’s ochtends in een busje ben gestapt rond half 12 en dat ik om een uur of twee wakker werd in het ziekenhuis van Gent. Daar tussen is een stuk weg. Je opent je ogen en staart in de eerste instantie in felle lampen. Ik was helemaal roezig want je kan veel over die Belgen zeggen, maar ze stoppen je aardig vol met pretmiddelen, dat moet je ze nageven.

Helemaal in de gloria wordt je wakker terwijl je helemaal dood gaat vanbinnen. Er staan een aantal mensen om je heen die het kennelijk wat kan schelen of jij weer bijkomt en dat zijn dan mensen die jou dierbaar zijn en voor wie jij dierbaar bent. Allemaal machines met bliep-geluiden staan om me heen, een beetje zoals Monthy Python en the machine that goes ping. Langzaam maar zeker kijk ik naar beneden en dan zie ik plakkertjes op mijn borst en sliertjes in mijn armen. Dan besef ik dat mijn armen er nog zitten, heel basaal. Ik kijk onder het deken en zie dat er ook nog eens twee benen met voeten aanzaten. ‘Nou, dat is geluk, komt dat effen lekker uit’, dacht ik. Het kon me niet schelen wat er gebeurd was, ik was er nog! Je bent dus wel heel primair in je reactie. Alles wat er nog zit is mooi meegenomen. Het gaat echt om overleven en blijkbaar vind je het dan belangrijk dat je overleeft.

Iedereen wil toch blijven leven, niet?

Dit klinkt misschien depressiever dan ik het bedoel maar ik heb soms de gedachte: ‘Nou, ik heb een mooie dag gehad. Stel je voor dat ik niet meer wakker word, zou dat dan zo erg zijn?’ Dat is niet omdat ik depressief ben maar omdat ik tevreden ben. Juist omdat ik het allemaal op een rijtje heb, zou het niet zo erg zijn moest het afgelopen zijn. Dan kan ik met een tevreden gevoel gaan. ‘K zou er niet wakker van liggen, maar dat kan daarna natuurlijk ook niet meer.

Dat was dus mijn gevoel maar nadat ik wakker werd in dat ziekenhuis had ik een hele periode lang het omgekeerde gevoel. Telkens ik wakker werd, dacht ik: ‘oh leuk!’ Niet dat ik het daarvoor kloten was hoor. Dat wil ik even heel helder zeggen. Nu draaide het om naar ‘Het is toch wel verdomd mooi dat het niet ophoudt!’

Door dat ongeluk zag ik heel duidelijk dat het in een keer kan stoppen. Als je echt oog in oog met de dood staat je denk je ineens: ’Nou, laat mij nog maar even bijzijn.’ Dat busje zag eruit als een platgetrapt colablikje. Ze hebben echt moeten knippen om mensen eruit te krijgen. Je lijf gaat dan heel primair vechten om te overleven en ik ben blij dat zich dat in mijn hoofd heeft vastgenesteld.

Geluk bij een ongeluk dus.

Ja, eigenlijk wel. Het is niet zo dat ik nog altijd fluitend uit bed stap maar er is wel een periode geweest dat het bijna letterlijk het geval was. Dan dacht ik echt: ‘Potverdikke, wat een feest dat alles nog werkt.’ Het woord ongeluk is wel merkwaardig gekozen als je erover nadenkt. Ik heb een ongeluk gehad in het verkeer. Heb ik dan al de andere keren geluk gehad? Dat is maar een domme woordspeling maar het is leuk daarover na te denken. In een blad als ELLE kan ik dat soort van gedachten dan kwijt. Noem dat maar eens geluk!

De talkshow: Nacht van het geluk speelt 25 maart 2011 om 20u30 en Happymess van Compagnie Barbarie speelt 26 maart 2011 om 20u30 i.h.k.v. Vlaamse Invasie: Op weg naar Geluk.